„Pitaval krakowski” autorstwa Janusza Szwai, Stanisława Salmonowicza i Stanisława Waltosia to zbiór najgłośniejszych procesów karnych toczących się w Krakowie przed 1939 rokiem. Książka przedstawia sprawy kryminalne na tle życia społecznego, obyczajów i scenerii starego Krakowa, łącząc relacje sądowe z analizą historyczną i kulturową.

Tytuł książki nie jest oryginalny. Pitaval to nie tylko nazwisko słynnego prawnika francuskiego, który w roku 1734 zapoczątkował w Paryżu serię słynnych wydawnictw pod tytułem Causes célčbres et intéressantes, obejmującą opisy głośnych procesów karnych. To także wywodząca się z czasów tego właśnie wydawcy potoczna nazwa zbioru opisów procesów karnych. Tytuł nie jest oryginalny jeszcze z innego powodu. W Polsce opublikowano już liczne pitavale pióra Stanisława Szenica, Wandy Falkowskiej, Kazimierza Larskiego, Barbary Seidler, Mieczysława Szerera, by wymienić tylko niektóre. Pitaval krakowski jest nawiązaniem do tej serii. Opisane zostały sprawy rozpatrzone tylko do 1939 r. Decydowała o tym konieczność zachowania dystansu czasowego. Są jednak – zdaniem autorów – pewne różnice dzielące tę książkę od innych pitavali. Chodzi przede wszystkim o dobór tematu. Zamierzeniem autorów było zebranie takich spraw sądowych, które w pewnym okresie były najgłośniejsze, które – choć czasem nie przedstawiały zagadek kryminalnych – świadczyły o ówczesnym układzie stosunków społecznych i stopniu rozwoju kultury społeczeństwa. Jest to zbiór spraw krakowskich, a więc tych, które rozegrały się w mieście Krakowie i które były rozpoznawane w zasadzie przez sądy krakowskie. W obręb pracy weszły tylko procesy kryminalne. Tak się już bowiem utarło, że pitavale to zbiory takich właśnie procesów. Opisywane procesy sądowe zostały przedstawione na tle środowiska krakowskiego, połączone z ówczesnymi wydarzeniami i ukazane w scenerii starego Krakowa. W związku z tym nieuniknione stało się niekiedy wyrażenie własnego poglądu krytycznego na dotychczasowy sposób interpretacji historycznej lub prawniczej opisywanych zdarzeń.

• Zakres czasowy: Obejmuje sprawy rozpatrywane do 1939 roku, co zapewnia niezbędny dystans historyczny.
• Dobór spraw: Autorzy skupili się na sprawach najgłośniejszych w swoim czasie, które najlepiej ilustrują stosunki społeczne i kulturę epoki.
• Treść: Zbiór koncentruje się na procesach karnych (kryminalnych).
• Kontekst: Sprawy są wkomponowane w barwną scenerię Krakowa, często z autorską interpretacją wydarzeń historycznych lub prawnych.
• Cel: Ukazanie historii miasta przez pryzmat sal sądowych, nie tylko jako zbiór zagadek kryminalnych.

Niestety okładka odeszła od całego składu. Skład poza okładką zwięzły, delikatne plamy wyglądające jak zacieki lub zalania - wynikające z przechowywania na półce pod oknem w dużej wilgoci. Stan dobry z minusem.