Sielanki” Szymona Szymonowica to wydany w 1614 roku tom 20 utworów poetyckich, który wprowadził do literatury polskiej gatunek sielanki (nazywanej też bukoliką lub idyllą).

Mimo że z założenia gatunek ten kojarzy się ze spokojnym, beztroskim życiem na wsi, tom Szymonowica dzieli się na dwa wyraźne nurty:

1. Nurt konwencjonalny (idealizujący) Większość utworów czerpie ze wzorców antycznych (Teokryta i Wergiliusza). Przedstawiają one wieś jako bezpieczną, spokojną arkadię, w której pasterze i pasterki (o stylizowanych imionach, np. <em>Dafnis, Alexis, Kołacze</em>) śpiewają o miłości, weselach, obrzędach i urodzie natury.

2. Nurt realistyczny (niekonwencjonalny) Najsłynniejszą i najważniejszą sielanką z tomu są „Żeńcy”, która całkowicie przełamuje arkadyjską wizję:

• Fabuła „Żeńców”: Ukazuje ciężką, darmową pracę chłopów na pańskim polu w upalny dzień. Dwie żniwiarki — Pietrucha i Oluchna — pracują ponad siły, bojąc się okrutnego i porywczego Starosty (zarządcy), który popędza ich batem.

• Przesłanie: Szymonowic jako pierwszy w polskiej literaturze odważył się pokazać wyzysk, cierpienie i trudną rzeczywistość polskiej wsi, krytykując nieludzkie traktowanie poddanych przez dwór.

Główne motywy tomu:

• Pochwała prostego, zgodnego z naturą życia

• Rozważania o miłości, przyjaźni i przemijaniu

• Krytyka społeczna (wyzysk chłopów, błędy polityczne i dworskie)

• Połączenie motywów antycznych z rodzimym, polskim folklorem i obyczajowością

• R6/3 Naderwania przy grzbiecie .